به گزارش پایگاه خبری طنین البرز، در سالهای اخیر، با عبور از کوچهها و خیابانها، مراکز خرید و حتی برخی کسبوکارهای فرهنگی پدیدهای قابلتأمل در سطح استان البرز به چشم میخورد؛ بسیاری از اصناف و کسبه برای جذب مشتری و ایجاد تمایز، اقدام به نامگذاریهای عجیبوغریب و غالباً غیرفارسی برای مغازهها و فروشگاههای خود کردهاند.
این نامها که اغلب هیچ ارتباطی با فرهنگ، زبان و هویت ایرانی ندارند، گاهی حتی بهگونهای انتخاب میشوند که برای نسلهای جوان قابلفهم نیستند و هویت ملی را تحت تأثیر قرار میدهند. این اقدام، اگرچه ممکن است از منظر بازاریابی مدرن توجیه شود، اما در نهایت موجب فراموشی ریشهها و هویت فرهنگی جامعه خواهد شد.
ایران کشوری با پیشینه تاریخی و فرهنگی غنی است؛ نامها، اصطلاحات و نشانهای تجاری در این سرزمین باید بازتابدهنده فرهنگ، هنر و هویت ایرانی باشند. وقتی در کوچهها و خیابانها، شاهد مغازههایی با نامهایی کاملاً بیگانه هستیم، این پرسش مطرح میشود که چه ضرورتی دارد که هویت ایرانی در همین محیطهای روزمره تحت تأثیر قرار گیرد؟
آیا نمیتوان با خلاقیت و ذوق ایرانی، نامهایی را انتخاب کرد که هم جذابیت داشته باشند و هم اصالت ملی را حفظ کنند؟ در چنین شرایطی یک سؤال مطرح میشود و آنهم اینکه آیا نظارت و سیاستگذاری مؤثری برای حفظ هویت ملی در عرصه کسبوکار و تبلیغات شهری وجود دارد؟
مردم انتظار دارند که در هر کوچه و خیابان، نشانههایی از فرهنگ و هویت ایرانی را مشاهده کنند، نه اینکه با نامهایی مواجه شوند که گویا از کشوری دیگر وارد شدهاند. این نامگذاریها صرفاً یک مسئله بازاریابی نیستند؛ آنها بازتاب هویت و فرهنگ ما هستند و در شکلدهی ذهنیت جامعه، بهویژه نسلهای جوان، نقش مهمی دارند.
اگر به دنبال حفظ و تقویت هویت ایرانی در استان البرز هستیم، لازم است هم کسبه و هم مسئولان به اهمیت این موضوع واقف باشند و تلاش کنند نامها و نشانهای تجاری، نماد فرهنگ و اصالت ایرانی باشند، نه تقلید صرف از بیگانگان. هویت ملی تنها زمانی زنده میماند که در همه عرصههای زندگی روزمره، از هنر و زبان گرفته تا کسبوکار و تبلیغات شهری، قابلمشاهده و ملموس باشد.
در این راستا خبرنگار پایگاه خبری طنین البرز، گفتوگویی را با ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز ترتیب داده که در ادامه آن را میخوانیم:
طنین البرز: لطفاً در مورد اهمیت زبان فارسی و پاسداشت آن در کشور و استان البرز توضیح دهید؟
موضوع پاسداشت زبان فارسی، دارای ساختار مشخصی در سطح ملی و استانی است. در سطح کشور، این موضوع دارای اعضا و کمیتههای تخصصی بوده و دبیرخانه اصلی آن در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مستقر است. بهتبع همین ساختار، در سطح استانها نیز ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی نقش دبیرخانه استانی را بر عهده دارند و ستاد مربوطه را هدایت و مدیریت میکنند.
در بسیاری از استانها، از جمله البرز، به دلیل نوپا بودن ساختارهای اداری، سابقه طولانی برای فعالیت این کارگروه وجود ندارد اما میتوان گفت فعالیت جدی این کمیته در البرز حدود چهار تا پنج سال است که با قدرت بیشتری دنبال شده است.
البته اگر مجموع فعالیتها را در نظر بگیریم، از زمان تشکیل ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی البرز، یعنی حدود 10 سال پیش، این مسئولیت در شرح وظایف اداره کل تعریف شده و همواره مدنظر بوده است؛ هرچند حساسیت و تمرکز آن در سالهای اخیر به شکل جدیتر مطرح شده است.
طنین البرز: در مورد وظایف این کارگروه بیشتر توضیح دهید؟
یکی از مهمترین وظایف این کارگروه، نظارت بر بهکارگیری واژهها و اسامی بیگانه است؛ موضوعی که امروز نیز در سردر بسیاری از فروشگاهها، مراکز تجاری و مالها مشاهده میشود که برخی از این موارد از گذشته باقی ماندهاند و روند اصلاح آنها زمانبر است. جلسات متعددی نیز در این زمینه برگزار شده، اما مسئله مهم این است که هیچ فرد یا مجموعهای نمیتواند بدون عبور از کانال ارشاد و تائید قانونی آن، اقدام به استفاده از اسامی و عناوین مغایر با ضوابط کند.
طنین البرز: اداره کل فرهنگ و ارشاد استان البرز کجای این ماجراست و چه اقداماتی را در این راستا انجام داده یا میدهد؟
این ادارهکل در زمینه مذکور، مانعی جدی و قانونی است و با حساسیت وظایف نظارتی خود را دنبال میکند. ما معتقدیم که پاسداشت زبان فارسی تنها زمانی بهصورت جدی محقق میشود که در دو بخش بهطور همزمان دنبال شود. یکی «فرهنگسازی» و دیگری «اقدامات پیشگیرانه» یا همان فعالیتهای سلبی در جلوگیری از بهکارگیری اسامی و عناوین بیگانه. اینها دقیقاً در شرح وظایف ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی تعریف شده و ما بر اساس همین چارچوبها عمل میکنیم.
طنین البرز: آیا در حوزه پیشگیری اقداماتی صورت گرفته است؟
در حوزه پیشگیری، ارشاد نمیتواند رأساً وارد عمل شود و مثلاً پس از یک تذکر، خودسرانه تابلوی یک واحد صنفی را پایین بکشد، چراکه این موضوع سازوکار و کارگروه مشخص دارد. هر کارگروه نیز وظایف قانونی روشنی دارد و اقدامات باید طبق مراحل مقرر انجام شود. اما واقعیت این است که در استانها و حتی در سطح کشور، شرایط اجتماعی و فضای عمومی نیز بر شدت و نحوه اقدام تأثیر میگذارد.
در برخوردها گاهی با کسب وکارهایی مواجه میشویم که با استفاده از خلأها یا شرایط اجتماعی، فشارهایی را وارد میکنند؛ مثلاً میگویند «من هزینه کردم»، «سرمایهگذاری کردم»، «این نام باعث شناختهشدن برند من شده» و «تغییر نام یعنی ضربه به تولید و کارآفرینی من». این استدلالها گاهی با حمایت برخی افراد یا گروهها همراه و در نتیجه، فشار قابلتوجهی بر دستگاههایی که قصد اجرای قانون دارند وارد میشود.
بنابراین بخشی از کندی یا دشواری در برخورد سلبی، ناشی از همین فشارها و ملاحظات است. اما با وجود تمام این چالشها، وظیفه نظارتی فرهنگ و ارشاد اسلامی پابرجاست و ما همچنان مصر هستیم که پاسداشت زبان فارسی با جدیت و در چارچوب قانون دنبال شود.
در بحث پیشگیری مقرر شده با همکاری فرهنگ و ارشاد اسلامی و صنعت و معدن و طی ابلاغیهای به صنف تابلوسازان قبل از ساخت، تعمیر یا بازسازی هرگونه تابلوی سردر، حتماً طرح تابلو توسط متقاضی در سامانه پاسداشت بارگذاری شود و پس از تائید و ارائه مستندات آن به تابلوساز نسبت به ساخت آن اقدام کند.
همچنین طی تفاهمی با سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری مقرر شد طرحهای نظارتی مشترک برای اجرای صحیح قانون بهکارگیری اسامی فارسی در سردر صنوف اجرا شود. اما در خصوص مشکلات اجرای طرح، علیرغم ابلاغ قانون پاسداشت زبان فارسی به همه ارگانها و نهادها بعضاً برخی از کسبوکارها با مراجعه به ثبت شرکتها نام تجاری خود را که از اسامی بیگانه بوده ثبت کردهاند.
و به استناد آن، نامگذاری تابلوی سردر و تبلیغات تجاری خود را انجام میدهند و همین مسئله برای آنان بهاشتباه ایجاد حق کرده که چون نام تجاری خود را ثبت کردهاند پس میتوانند از این نام در تابلوی سردر یا تبلیغات استفاده کنند. مجدد اعلام میکنیم که متولی تائید اسامی تابلوها از منظر رعایت دستورالعملهای پاسداشت زبان فارسی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده و سازوکار آنهم از طریق سامانهها معرفی شده است.
طنین البرز: در برخورد با اینگونه اسامی معمولاً چه واکنشی را شاهد هستید؟
برخی افراد قبل از اینکه مجوزی را اخذ کنند، اقدام به نصب تابلو کرده و کسبوکار خود را آغاز میکنند و بعد از نصب تابلو یا آغاز فعالیت که با تذکر روبهرو میشوند، میگویند: «این نام سرمایه اجتماعی من بوده، اعتبار من بوده، سالها برایش زحمت کشیدهام». درحالیکه همین افراد بدون توجه به مقررات، سالها خلاف قانون عمل کردهاند و اکنون انتظار دارند همهچیز نادیده گرفته شود.
طنین البرز: در سالهای گذشته در حوزه پاسداشت زبان فارسی چه برنامههایی اجرایی شدهاند؟
اقدامات ارزشمندی انجام شده که واقعاً قابلتقدیر هستند، اما اگر قرار باشد تحول واقعی رخ دهد، هم ما بهعنوان متولیان فرهنگی و هم مردم که همواره در صحنه حضور دارند، باید با جدیت بیشتری وارد عمل شویم. واقعیت این است که وقتی چشم انسان به یک واژه بیگانه روی تابلو یا سردر فروشگاه میافتد، نوعی احساس غریب و ناخوشایند به او دست میدهد؛ احساسی که نشان میدهد ریشههای فرهنگی ما نادیده گرفته شده است.
وقتی زبان فارسی را داریم؛ زبانی با پیشینهای درخشان و پشتوانهای همچون شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی، چگونه میتوانیم بهراحتی اجازه دهیم این سرمایه گرانبها نادیده گرفته شود؟ در برخی بخشهای بازار، این باور غلط جاافتاده که اگر نام یک مرکز خرید یا کسبوکار به زبان لاتین باشد، فروش آن بیشتر میشود. این تصور نهتنها درست نیست، بلکه هیچ پشتوانه منطقی و عملی هم ندارد.
امروز بسیاری از تولیدات داخلی ما، هم از نظر کیفیت و هم از نظر قیمت، قابلرقابت و حتی بهتر از نمونههای خارجی هستند، بنابراین اگر قرار است تصمیمی به نفع ایران و حفظ هویت ایرانی گرفته شود، باید از همین نامها، تابلوها، انتخاب واژهها و از تعصب نسبت به زبان مادریمان آغاز کنیم.
ما مردمانی هستیم که در سختترین شرایط، با اتحاد، همبستگی، وفاق و همدلی، زیر سایه رهنمودهای مقام معظم رهبری، دست در دست هم گذاشته و بزرگترین چالشها ازجمله جنگ و مقابله با استکبار جهانی و صهیونیسم را با سربلندی پشت سر گذاشتهایم. وقتی چنین ملتی توانسته در سختترین میدانها به پیروزی برسد، بیتردید پاسداشت زبان فارسی نیز کاری است که با همت همین مردم قابل انجام است.
در خصوص فرهنگسازی و آموزش هم تاکنون چندین همایش و کارگاه آموزشی با همکاری اصناف برگزار و ضمن توزیع کاتالوگها و بروشورهای آموزشی از برخی از کسبوکارهایی که اسامی اصیل فارسی استفاده کردهاند تجلیل به عمل آمده است.
طنین البرز: نقش مردم و کسبه را در این زمینه چگونه ارزیابی میکنید؟
خواهشی برادرانه از خانوادههای استان البرز و کسبه و از همه کسانی که در هر نقطهای از این استان مشغول فعالیت هستند دارم که به یاد داشته باشیم که فرهنگ را خود ما باید بسازیم. فرزندان ما این مسائل را میبینند؛ وقتی اسامی مشاغل و تابلوها در سطح شهر فارسی باشد، بهتدریج این باور در ذهن نسل جدید نهادینه میشود که زبان فارسی یک ارزش است و باید برای آن حرمت قائل بود.
فرهنگسازی یک حرکت خزنده و زمانبر است؛ مثل ساختن یک پل یا جدول نیست که امروز انجام دهید و فردا نتیجهاش را ببینید. اما اگر همه با هم قدم برداریم، این مسیر بهطور قطعی به نتیجه میرسد و اثرات آن در آینده فرهنگی استان و کشور باقی خواهد ماند. تأثیرگذاری فرهنگی معمولاً فرآیندی زمانبر است. بنابراین، به نظر میرسد وظیفه همه ما این است که این موضوع را جدی بگیریم. اگر به این مسئله توجه نکنیم، مسیر فرهنگسازی به بیراهه خواهد رفت.
طنین البرز: به نظر شما وظیفه متولیان امر در این زمینه چیست؟
ما و برخی دستگاهها بهعنوان متولیان امر نیز در این مسیر وظیفه داریم جدیتر و منسجمتر عمل کنیم؛ از جمله برگزاری منظم جلسات، اجرای دقیق مصوبات و بهروز کردن فعالیتها. اگر تمامی دستگاهها از جمله اصناف، فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیروی انتظامی و اماکن، آموزشوپرورش، شهرداری، صداوسیما و سایر نهادهای فرهنگی دستبهدست هم دهند و از سنین کودکی و نوجوانی وارد میدان فرهنگسازی شوند، در آیندهای نهچندان دور شاهد نسلی خواهیم بود که خودشان به ما یادآوری میکنند چه چیز درست است و چه چیز غلط. این نسل، سربازان پاسدار زبان فارسی خواهند بود.
من این قول را به شما و مردم فهیم استان البرز میدهم که تا زمانی که در این سمت خدمت میکنم، شورای پاسداشت زبان فارسی با جدیت کامل به فعالیت خود ادامه خواهد داد. به همکارانم نیز تأکید کردهام که با دقت و حساسیت موضوع را دنبال کنند. ما تلاش میکنیم با تعامل سازنده و هماهنگیهای لازم با سایر دستگاههای عضو شورا، بتوانیم گامی مهم و مؤثر در پاسداشت زبان فارسی برداریم.
طنین البرز: همراهی اماکن و اصناف با ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز چگونه است؟
این دستگاهها که نام بردید کاملاً همراه بوده و جزو دستگاههایی هستند که همکاری بسیار خوبی با ما داشتهاند که لازم میدانم از آنها قدردانی کنم. البته انتظار داریم سایر دستگاهها و نهادها نیز به این جریان فرهنگی کمک کنند. این کاری نیست که بر دوش یک یا دو دستگاه باشد. شما بهتر از هر کسی میدانید که این موضوع نیازمند عزم ملی، همت استانی و همافزایی واقعی است؛ یک دلسپردگی از جنس ایرانی بودن.
ما برای پاسداشت زبان فارسی دقیقاً همان سطح از همبستگی را نیاز داریم که در دوران جنگ 12 روزه شاهد آن بودیم. زبان، ریشه هویت ماست و همانطور که برای هر زبان دیگری ارزش قائل هستند، ما نیز باید برای زبان فارسی حساسیت و غیرت داشته باشیم.
از این تریبون هم خواهش میکنم که سایر دستگاهها نیز به جمع اعضای شورای پاسداشت زبان فارسی استان البرز بپیوندند. بیتردید اگر همگی کنار هم باشیم، پس از مدتی هنگام عبور از خیابانها، کاهش چشمگیر استفاده از واژههای بیگانه را خواهیم دید و همین موضوع قطعاً حال خوب و انرژی مثبت به همه ما میدهد.
گفتوگو: صدیقه صباغیان
انتهای پیام/
