به گزارش پایگاه خبری طنین البرز، چند کیلومتری البرز، جایی میان کوهها و روستاهای طالقان که هنوز صدای زندگی گذشته در کوچههایش شنیده میشود، ساختمانی واقع شده که قرار است حافظه یک منطقه را در خود نگه دارد. قصه موزه روستایی طالقان، قصه نگرانی برای چیزهایی است که اگر ثبت نشوند، ممکن است در گذر زمان از میان بروند.
قصه ابزارهایی که سالها در خانههای روستایی ماندهاند، روایتهایی که سینهبهسینه منتقل شدهاند و سبک زندگی مردمی که بخشی از هویت این سرزمین را ساختهاند. این قصه از سالها پیش در ذهن محرم سلطانی، زاده روستای موچان طالقان، آغاز شد؛ مردی که به گفته خود میتوانست این مجموعه را در زمین شخصی خود و به عنوان یک پروژه خصوصی بسازد، اما ترجیح داد مسیر دیگری را انتخاب کند.
مسیری که پایان آن تجربهای از مشارکت میان مردم، میراث فرهنگی و یک دغدغه شخصی برای حفظ فرهنگ بومی باشد. موزه روستایی طالقان امروز پس از سالها پیگیری و حدود سه سال عملیات اجرایی، مرحله ساخت را پشت سر گذاشته است؛ بنایی که هزینه ساخت آن را سلطانی بهطور کامل تامین کرده اما خودش تأکید دارد که روایت اصلی این پروژه نباید به نام یک فرد محدود شود.
او در صحبت هایش با اشاره به مسیری که از یک دغدغه فرهنگی آغاز شد و به ساخت موزهای رسید که قرار است روایتگر زندگی و هویت روستایی طالقان باشد، اظهار کرد: ایده ساخت این موزه مربوط به امروز و دیروز نیست و من بیش از 10 سال این دغدغه را دنبال میکردم. همیشه این سوال برایم مطرح بود که چگونه میتوان بخشی از فرهنگ، سبک زندگی و هویت روستایی طالقان را حفظ و به نسلهای آینده معرفی کرد.
سلطانی افزود: این پیگیریها در نهایت به یک ایده عملی تبدیل شد و تصمیم گرفتم مجموعهای ایجاد کنم که بتواند بخشی از میراث فرهنگی منطقه را در خود جای دهد. امروز خوشحالم که عملیات ساختمانی این مجموعه به پایان رسیده و یک گام مهم در مسیر تحقق این ایده برداشته شده است.
وی اعلام کرد: ساخت این مجموعه از سال ۱۴۰۲ آغاز شد و حدود ۲۰ روز پیش عملیات عمرانی آن به پایان رسید. البته پایان ساخت ساختمان به معنای پایان مسیر نیست، بلکه آغاز مرحله مهمتری است؛ مرحلهای که باید محتوا، آثار و روایتهای فرهنگی این موزه شکل بگیرد.
سازنده موزه روستایی طالقان با اشاره به نگاه خود نسبت به عنوان خیرساز گفت: ممکن است از نظر حقوقی این پروژه خیرساز باشد، اما من همیشه تأکید کردهام که مفهوم اصلی این کار، مشارکت است. خیر بودن فقط به تأمین هزینه ساخت محدود نمیشود؛ مهم این است که یک مجموعه چگونه در ادامه مسیر به جامعه تعلق پیدا کند.
سلطانی ادامه داد: من امکان این را داشتم که این پروژه را در زمین شخصی خودم اجرا کنم و یک مجموعه خصوصی داشته باشم، اما چنین هدفی نداشتم. اگر قرار بود فقط یک ساختمان برای خودم ساخته شود، مسیر سادهتر بود، اما دغدغه من چیز دیگری بود؛ دغدغه من فرهنگ و هویت یک منطقه بود.
وی اظهار کرد: وقتی انسان از یک منطقه میآید، با فرهنگ و خاطرات آن منطقه ارتباط عمیق دارد. طالقان مجموعهای از سنتها، شیوه زندگی، معماری، آیینها و خاطرات مردمی است که سالها در این منطقه زندگی کردهاند. بسیاری از این داشتههای فرهنگی اگر ثبت و معرفی نشوند، به مرور زمان از بین میروند.
سازنده موزه روستایی طالقان هدف از ایجاد این موزه را حفظ کردن بخشی از این میراث و اطلاع نسل جوان از این منطقه دانست و با اشاره به نخستین رایزنیها با ادارهکل میراث فرهنگی، البرز گفت: در سال ۱۴۰۰ موضوع را با مسئولان وقت ادارهکل مطرح کردم و گفتم که آمادهام تمام مراحل طراحی، معماری، ساخت و هزینههای اجرای پروژه را شخصا بر عهده بگیرم.
سلطانی اعلام کرد: آن زمان تاکید کردم که درخواست من این است این مجموعه در نهایت یک پروژه مشارکتی باشد. از ابتدا تأکید داشتم که معماری این بنا باید با هویت منطقه هماهنگ باشد؛ از مصالح گرفته تا فرم معماری و المانهایی که در ساختمان استفاده میشود، باید ارتباطی با فرهنگ بومی طالقان داشته باشد. نزدیک به دو سال گفتوگو و بررسی انجام شد تا شرایط اجرای پروژه فراهم شود.
وی عنوان کرد: در نهایت در سال ۱۴۰۲ توافقنامه شکل گرفت و عملیات اجرایی آغاز شد. در این مسیر مدیران و کارشناسان مختلفی در ادارهکل میراث فرهنگی البرز حضور داشتند و اصل موضوع این بود که پروژه از ابتدا تا انتها با هماهنگی میراث فرهنگی پیش برود. بنا شد موزه به صورت هیئت امنایی اداره شود که البته تصمیم نهایی طی جلسهای گرفته خواهد شد.
سازنده موزه روستایی طالقان تاکید کرد: اعتقاد دارم یک مجموعه فرهنگی زمانی موفق خواهد بود که افراد و گروههای مختلف در آن نقش داشته باشند. اگر یک موزه فقط وابسته به تصمیم یک فرد یا یک مجموعه باشد، مشارکت واقعی شکل نمیگیرد. موزه باید فضایی باشد که مردم احساس کنند بخشی از آن هستند و در حفظ و توسعه آن نقش دارند.
سلطانی در ادامه مطرح کرد: اگر قرار است این پروژه الگویی برای آینده باشد، باید تجربه مشارکت آن دیده شود. هدف ما این است که دیگران هم ببینند میتوان با همکاری مردم و نهادهای فرهنگی، اتفاقهای ماندگار ایجاد کرد. عملیات ساختمانی به صورت کامل پایان یافته، زیرساختهای لازم از جمله سیستم اعلام حریق نیز نصب شده و ساختمان آماده ورود به مرحله بهرهبرداری است.
وی افزود: زمان افتتاح رسمی به تصمیم ادارهکل میراث فرهنگی البرز و طی شدن مراحل اداری و تخصصی مربوط میشود، زیرا بعد از ساخت بنا، بخش مهم دیگری آغاز میشود که شامل آمادهسازی محتوای موزه و انتخاب آثار است. باید آثار مربوط به میراث روستایی طالقان جمعآوری و ساماندهی شود که این کار نیازمند تخصص است و کارشناسان حوزه موزهها باید در این زمینه تصمیمگیری کنند.
سازنده موزه روستایی طالقان اظهار کرد: باید از مردم طالقان دعوت شود تا اگر اشیا، ابزارها یا آثار قدیمی مرتبط با فرهنگ منطقه در اختیار دارند، بتوانند آنها را برای نمایش در اختیار موزه قرار دهند. این اقدام خود یک مشارکت فرهنگی بزرگ خواهد بود، عنوان کرد: امیدوارم این موزه بتواند خانهای برای روایت فرهنگ طالقان باشد؛ خانهای که فقط متعلق به یک فرد یا یک دوره زمانی نباشد، بلکه متعلق به مردم منطقه و نسلهای آینده باشد.
شهباز محمودی، معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز نیز در ادامه توضیح داد: شکلگیری موزه خانه روستایی طالقان حاصل نگاه مسئولانه یکی از دوستداران میراث فرهنگی به ضرورت حفظ و معرفی داشتههای فرهنگی این منطقه است؛ فردی که با مراجعه به ادارهکل میراث فرهنگی البرز، پیشنهاد ایجاد چنین موزهای را مطرح و آمادگی خود را برای مشارکت در اجرای این طرح اعلام کرد.
وی افزود: با توجه به اینکه این خیر از اهالی طالقان بود و شناخت دقیقی از ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی این شهرستان داشت، تفاهمنامهای میان ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز و این خیر میراث فرهنگی منعقد شد و عملیات اجرایی ساخت موزه آغاز شد.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز با اشاره به روند پیشرفت این پروژه گفت: خوشبختانه مراحل مربوط به ساخت بنا و بخشهای سازهای موزه به طور کامل به پایان رسیده و اکنون پروژه وارد مرحله تجهیز، آمادهسازی فضای داخلی و چیدمان آثار شده است.
محمودی ادامه داد: در همین راستا حدود دو هفته گذشته از مدیرکل موزههای وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دعوت شد تا از این مجموعه بازدید کند. در این بازدید، ظرفیتهای موزه، فضای اختصاص یافته و برنامههای پیشبینی شده برای نحوه نمایش آثار بررسی شد و مورد استقبال و تأیید قرار گرفت.
وی با بیان اینکه تجهیز موزه نیازمند همکاری و تأمین اعتبار است، تصریح کرد: مقرر شده بخشی از اعتبارات مورد نیاز برای آمادهسازی ویترینها و تجهیزات نمایشگاهی از سوی وزارت میراث فرهنگی و بخشی نیز از سوی خیر پروژه تأمین شود تا فرآیند چیدمان داخلی هرچه سریعتر انجام شود.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز با اشاره به تأمین آثار مورد نیاز برای این موزه اظهار کرد: بخشی از اشیای تاریخی موجود در مخزن ادارهکل میراث فرهنگی استان برای نمایش در این مجموعه آماده شده و در آینده نزدیک به طالقان منتقل خواهد شد. این موزه میتواند به عنوان یک مرکز فرهنگی برای معرفی هویت تاریخی و اجتماعی منطقه عمل کند.
وی توضیح داد: این مکان همچنین می تواند فرصتی باشد تا مردم و گردشگران با بخشی از میراث ناملموس و ملموس این شهرستان آشنا شوند. برنامهریزی ما این است که در صورت فراهم شدن شرایط، تا شهریورماه فرآیند چیدمان داخلی به پایان برسد و پس از آن مراسم افتتاحیه برگزار شود. البته اگر این زمانبندی محقق نشود، به محض آماده شدن کامل موزه، آن را برای بازدید عموم افتتاح خواهیم کرد.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی البرز در ادامه درخصوص شیوه مدیریت و بهرهبرداری از این موزه نیز گفت: با توجه به علاقه و دغدغه خیر پروژه برای حفظ و ماندگاری این مجموعه، موضوع بهرهبرداری هیئت امنایی از موزه در حال بررسی است و هنوز تصمیم نهایی در این خصوص گرفته نشده است.
محمودی تأکید کرد: این خیر هیچ نگاه اقتصادی و درآمدی به این پروژه ندارد و هدف اصلی او این است که این مجموعه حفظ شود و مردم بتوانند از آن بازدید کنند. دغدغه اصلی ما معرفی فرهنگ و تاریخ طالقان و قرار گرفتن این موزه در خدمت جامعه است. در حال حاضر در حال بررسی اعضای پیشنهادی هیئت امنا هستیم و قرار است در جلسهای که به زودی برگزار میشود.
وی افزود: مقرر شد درباره ساختار مدیریتی و نحوه بهرهبرداری از موزه تصمیمگیری شود و در صورت نهایی شدن این ساختار، خیر پروژه نیز به عنوان یکی از اعضای هیئت امنا حضور خواهد داشت. این موزه نمونهای از ظرفیت مشارکت مردم در حفاظت از میراث فرهنگی است؛ تجربهای که نشان میدهد همراهی دوستداران میراث فرهنگی میتواند نقش مهمی در حفظ هویت تاریخی مناطق مختلف کشور داشته باشد.
انتهای پیام/
