به گزارش خبرنگار پایگاه خبری طنین البرز، افزایش آمار حیوانگزیدگی در سالهای اخیر، به یکی از چالشهای مهم حوزه سلامت عمومی در کشور و بهویژه استان البرز تبدیل شده است؛ استانی که به دلیل رشد جمعیت، توسعه سکونتگاههای حاشیهای، افزایش حضور حیوانات بلاصاحب و تغییر الگوی تعامل شهروندان با حیوانات، با روندی نگرانکننده در ثبت موارد حیوانگزیدگی مواجه است.
این مسئله تنها به آسیبهای جسمی ناشی از گزش محدود نمیشود، بلکه به دلیل خطر ابتلا به هاری، یکی از کشندهترین بیماریهای ویروسی جهان، از منظر بهداشت عمومی نیز اهمیت ویژهای دارد؛ بیماریای که در صورت بروز علائم، تقریباً همواره مرگبار است، اما با مراجعه بهموقع و دریافت خدمات پیشگیری، میتوان بهطور کامل از آن جلوگیری کرد.
آمارهای رسمی نشان میدهد تعداد موارد حیوانگزیدگی در البرز روندی صعودی دارد و میزان بروز این حوادث نسبت به جمعیت، از متوسط کشوری نیز فراتر رفته است. در کنار این آمار، وقوع چند مورد فوت ناشی از هاری طی سالهای اخیر، زنگ خطر را برای دستگاههای مسئول و همچنین شهروندان به صدا درآورده است.
کارشناسان معتقدند کنترل این وضعیت، تنها با اقدامات درمانی امکانپذیر نیست و نیازمند مدیریت یکپارچه، ساماندهی حیوانات بلاصاحب، فرهنگسازی، آموزش عمومی، مدیریت صحیح پسماندها و همکاری مستمر میان دستگاههای مختلف است.
در این میان، آگاهی مردم از نحوه صحیح برخورد با حیوانات، شناخت راههای انتقال بیماری، ضرورت مراجعه فوری پس از هرگونه مواجهه با حیوان و اصلاح برخی باورهای نادرست درباره هاری، نقشی تعیینکننده در کاهش آسیبها دارد. بسیاری از افراد هنوز تصور میکنند تنها گزش حیوان خطرناک است یا تماس با حیوانات صاحبدار نیازی به پیگیری پزشکی ندارد درصورتیکه چنین نیست.
خبرنگار طنین البرز در گفتوگویی تفصیلی با معصومه جودکی، معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی استان البرز، ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کرده است؛ از تازهترین آمار حیوانگزیدگی و وضعیت هاری در استان تا مهمترین عوامل افزایش این حوادث، اقدامات پیشگیرانه، باورهای غلط رایج، زمان طلایی مراجعه برای دریافت واکسن و نقش دستگاههای اجرایی در مدیریت این چالش.
آنچه میخوانید، روایت دقیق وضعیت کنونی البرز در مواجهه با یکی از مهمترین تهدیدهای خاموش سلامت عمومی است؛ تهدیدی که مهار آن، بیش از هر زمان دیگری، نیازمند مسئولیتپذیری اجتماعی و همکاری همه نهادهای متولی است.
طنین البرز: آمار حیوانگزیدگی در البرز نسبت به سال گذشته چه تغییری کرده و علت آن چیست؟
تعداد موارد حیوان گزیدگی در استان البرز در سهماهه اول سال 1405، 6 هزار و 470 مورد بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته که 5 هزار و 458 مورد ثبت شده، 18 و نیم درصد افزایش داشته که در این استان نیز همانند سایر نقاط کشور بیشترین مورد مربوط به سگ بوده است.
از جمله دلایل این موضوع میتوان به افزایش مواجهه با حیوانات، گسترش حضور حیوانات بلاصاحب در سطح شهرها و روستاها، افزایش حیوانات خانگی، غذادهی غیرمسئولانه به حیوانات بدون صاحب و عدم آموزش و آگاهسازی کودکان در خصوص نحوه رفتار صحیح با حیوانات و اصول پیشگیری از گزیدگی و آسیبدیدگی در صورت مواجهه با حیوانات اشاره کرد.
عدم آگاهی کافی از راههای انتقال بیماری، عدم آگاهی کافی در خصوص اهمیت دریافت مراقبتهای پیشگیری از بیماری (شستوشو، واکسن و سرم) در صورت مواجهه دیگر دلایل این موضوع هستند. در سال 1404، 441 هزار و 497 مورد حیوان گزیدگی در کشور ثبت شده که از این تعداد 21 هزار و 12 مورد مربوط به استان البرز بوده است.
میزان بروز حیوان گزیدگی به نسبت جمعیت در استان البرز از متوسط کشوری بالاتر بوده و تعداد مواجهه، شدت جراحات وارده و احتمال ابتلا به هاری در همه شهرستانهای استان قابلتوجه است و نیاز به مداخله مؤثر دارد.
طنین البرز: آیا تاکنون مورد فوت ناشی از هاری در استان البرز داشتهایم؟
بله. از سال 1400 تاکنون 6 مورد ابتلا و فوت ناشی از هاری در سطح استان اتفاق افتاده و علاوه بر آن مواردی از جراحات و آسیبدیدگی شدید بهویژه در کودکان در مواجهه با سگ بلاصاحب رخ داده است.
طنین البرز: مردم تا چند ساعت پس از حیوانگزیدگی فرصت دارند برای دریافت واکسن مراجعه کنند؟
بلافاصله پس از مواجهه باید مراجعه کنند. احتمال ابتلا به بیماری هاری در صورت مواجهه به عوامل مختلفی وابسته است، از جمله شدت آسیب، محل گزیدگی، نوع مواجهه، شرایط حیوان مربوطه و … توصیه مؤکد این است که بلافاصله پس از مواجهه برای دریافت مراقبتهای پیشگیری از بیماری (شستوشو، واکسن و سرم مراجعه کنند؛ هر زمان فرد مراجعه کند همکاران ما در واحدهای مراقبت و پیشگیری از هاری سطح استان خدمات لازم را ارائه میدهند.
طنین البرز: آیا همه گزشها نیاز به تزریق واکسن هاری دارند؟
طبق دستورالعمل کشوری همه انواع مواجهه شامل گزش و غیر گزش مانند تماس با بزاق حیوان و لیسیدن پوست توسط حیوان نیاز به مراقبت پیشگیری از بیماری دارند. مراقبتها شامل شستوشو، واکسن و سرم ضد هاری است.
بر اساس نوع مواجهه و سابقه دریافت واکسن و سرم در مواجهات قبلی و سابقه دریافت واکسن قبل از مواجهه در مشاغل خاص مانند دامپزشکان، محیطبانان و … سه نوع مداخله صورت میگیرد؛ فقط شستوشو، شستوشو و واکسن، شستوشو، واکسن و سرم ضدهاری.
طنین البرز: چه باورهای غلطی درباره هاری باعث به خطر افتادن جان افراد میشود؟
بسیاری از مردم به اشتباه تصور میکنند مواجهه با حیوان صاحب دار (واکسینه شده یا نشده) نیاز به دریافت مراقبت پیشگیری از بیماری ندارد، درصورتیکه طبق دستورالعمل کشوری مراقبت پیشگیری از بیماری صرفنظر از سابقه واکسیناسیون حیوان، ضروری است، اگرچه این مسئله از اهمیت واکسیناسیون حیوانات خانگی که امری ضروری است، نمیکاهد.
مورد دیگری که در سطح عمومی باید تصحیح شود این است که مواجهه محدود به گزیدگی نیست. در صورت تماس با بزاق حیوان، لیسیدن پوست توسط حیوان بهویژه اگر پوست غیرسالم بوده و زخم قبلی داشته یا تماس با سطوح مخاطی مانند چشم و دهان، دریافت مراقبت پیشگیری از بیماری ضروری است. غذادهی غیرمسئولانه به حیوانات بدون صاحب نیز یک رفتار غلط رو به گسترش است که نیاز به مداخله جدی دارد.
طنین البرز: آیا در فصل تابستان آمار حیوانگزیدگی افزایش پیدا میکند؟ علت چیست؟
حیوان گزیدگی در تمام طول سال اتفاق میافتد و تعداد مراجعان به واحدهای پیشگیری و مراقبت از هاری در فصول مختلف تفاوت چندانی ندارد. در دو سال گذشته آمار در فصل تابستان کمی بالاتر بوده که میتواند ناشی از حضور بیشتر مردم در مناطق ویلایی، افزایش غذادهی به حیوانات و افزایش احتمال مواجهه با حیوانات باشد.
طنین البرز: آیا البرز در آستانه بحران حیوانگزیدگی قرار دارد؟
روند حیوان گزیدگی طی سالهای اخیر، در تمام کشور از جمله استان البرز صعودی بوده و میزان بروز حیوان گزیدگی به نسبت جمعیت در این استان از متوسط کشوری بالاتر است.
طنین البرز: روزانه چند نفر در البرز به دلیل حیوانگزیدگی به مراکز درمانی مراجعه میکنند؟
میزان مراجعه در روزهای مختلف بسته به شرایط متفاوت است، از جمله تعطیلات، مسافرتها، حضور کوهنوردان، طبیعت گردان و مردم در طبیعت، محیط اطراف شهر، مناطق ویلایی، فصل مدارس و رفتوآمد دانش آموزان و کودکان بهویژه در روستاها و حاشیه شهرها، دسترسی حیوانات به غذا و …
طنین البرز: بزرگترین عامل افزایش حیوانگزیدگی در البرز چیست و کدام دستگاه باید پاسخگو باشد؟
عوامل مختلفی بر حیوان گزیدگی مؤثر هستند، از جمله افزایش جمعیت حیوانات بلاصاحب در سطح شهرها و روستاها بهویژه در مسیر رفتوآمد کودکان و دانش آموزان، وضعیت پسماندها و زبالهها، واکسیناسیون حیوانات خانگی و صاحب دار و سطح آگاهی عمومی.
مدیریت چالش مربوط به حیوان گزیدگی و هاری نیاز به همکاری بین بخشی مؤثر بین ارگانها و سازمانهای مختلف از جمله شهرداریها، دهیاریها، مراجع قانونی، دامپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، محیطزیست و … دارد.
گفت وگو: مینا صدیقیان
انتهای پیام/
